Farmakologia

Efedryna (Ephedrine) to substancja silnie wpływająca na układ nerwowy. W jakich dawkach przyjmować ten lek i czy jest dostępny bez recepty?

Efedryna (Ephedrine) to substancja silnie wpływająca na układ nerwowy. W jakich dawkach przyjmować ten lek i czy jest dostępny bez recepty?

Efedryna uchodzi za związek chemiczny, który wykazuje silny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Jednocześnie powoduje szereg szkód w zakresie dróg oddechowych oraz układu krążenia. Jak działa ta substancja dopingująca?

Jest to środek funkcjonujący jako stymulant, czyli taki, który odpowiada za pobudzenie i zwiększenie wydolności organizmu. Stąd jest tak popularna wśród osób zawodowo zajmujących się sportem. Efedryna zwiększa siłę skurczu mięśni, dzięki czemu można wykonać większą liczbę intensywniejszych ćwiczeń, np. w trakcie treningu. Nadmierne ilości efedryny mogą jednak prowadzić do poważnych skutków ubocznych zagrażających zdrowiu, a nawet życiu człowieka. Poznaj więcej szczegółów na temat mechanizmów działania tego leku i reakcji niepożądanych.

Efedryna – co to za związek chemiczny?

Ephedrine to organiczny związek chemiczny pozyskiwany naturalnie z rośliny o nazwie Ephedra sinica. Jest ona znana od wielu tysięcy lat i powszechnie stosowana w tradycyjnej medycynie chińskiej. W lecznictwie stosuje się zwykle chlorowodorek efedryny racemicznej, czyli efetoninę, przeważnie w leczeniu dolegliwości wynikających z astmy oskrzelowej.

Efedrynę uznaje się za alkaloid roślinny i lek sympatykomimetyczny, a więc pobudzający układ adrenergiczny. W organizmie funkcjonują konkretne struktury, które rozpoznają bodźce i potrafią na nie reagować. Są to receptory m.in. właśnie adrenergiczne, które pobudzane są przez adrenalinę i noradrenalinę – te z kolei uwalniane są po aktywacji współczulnego układu nerwowego. Receptory te dzieli się na kilka zasadniczych klas α i β:

  • α1;
  • α2;
  • β1,
  • β2;
  • β3.

Wskazania do stosowania efedryny

W kulturze Bliskiego Wschodu efedryna to substancja pomagająca w leczeniu gorączki, astmy, dreszczy czy przeziębienia. Warto dodać, że wykazuje działanie zmniejszające apetyt i w związku z tym masę ciała. Jednocześnie rośnie zużycie energii przez organizm, co chętnie wykorzystywane jest przez osoby pragnące się odchudzić.

Zobacz także:  Morfina to narkotyk łagodzący ból nowotworowy. Jakie dokładnie jest zastosowanie morfiny i przeciwwskazania w jej zażywaniu?

Poza leczeniem astmy oskrzelowej efedrynę wykorzystuje się także przy:

  • nieżycie nosa;
  • zapaleniu oskrzeli;
  • zapaleniu zatok.

Efedryna – jakie efekty przynosi?

Efedryna zwiększa wydolność organizmu, w związku z czym jest powszechnie stosowana w środowisku sportowym. Osoby związane z kulturystyką wykorzystują ten środek, aby spowodować wzrost siły mięśni. Często po zażyciu substancji mięśnie są też bardziej odporne na zmęczenie, dlatego treningi są wtedy o wiele bardziej efektywne.

Efedryna powoduje zwiększoną syntezę białka w mięśniach szkieletowych, co z kolei przekłada się na przyrost tej masy. Ta substancja nie pozostaje też bez znaczenia dla procesu przemiany materii. Tuż po zażyciu efedryny wzrasta ciepłota ciała, a w konsekwencji szybciej przebiega rozkład tkanki tłuszczowej. Te właściwości anaboliczne sprawiają, że nie rozpada się jednocześnie tkanka mięśniowa.

Efedryna jako środek dopingujący

Efedryna nie występuje w sprzedaży jako powszechnie dostępny suplement diety. Znajduje się na liście substancji zabronionych, uznanych za środki dopingujące.

Efedryna jako lek – przeciwwskazania

Najważniejszym przeciwwskazaniem do stosowania substancji jest nadwrażliwość na nią samą i inne podobne związki, jak również:

  • niedokrwienie mózgu;
  • nadciśnienie (efedryna już sama w sobie powoduje wzrost ciśnienia tętniczego);
  • nadczynność tarczycy;
  • niewydolność wieńcowa;
  • jaskra;
  • przerost prostaty;
  • zaburzenia rytmu serca.

Jeśli pacjent został znieczulony cyklopropanem albo halotanem, efedryna może powodować równie szkodliwe działania niepożądane.

Negatywne skutki efedryny

Szczególną ostrożność w dawkowaniu substancji należy zachować w przypadku dławicy piersiowej, stwardnienia tętnic czy nadciśnieniem. Działanie efedryny może negatywnie wpłynąć na pracę układu sercowo-naczyniowego, dlatego każdy objaw duszności czy bólu w klatce piersiowej należy jak najszybciej zgłosić lekarzowi. Efedryna zwiększa poziom glukozy we krwi, dlatego osoby z cukrzycą powinny uważać z jej zażywaniem ze względu na ryzyko pojawienia się hipoglikemii.

Działania niepożądane i skutki uboczne

Stosowanie efedryny może powodować szereg skutków ubocznych zagrażających zdrowiu, a nawet życiu. Jeśli środek zażywa się w stosunkowo krótkim okresie, mogą wystąpić:

  • bóle głowy;
  • biegunka;
  • wymioty;
  • nudności.
Zobacz także:  Klopidogrel – działanie, dawkowanie i przeciwwskazania

Z racji tego, że efedryna działa zwiotczająco na pęcherz moczowy i zwieracz, mężczyźni mogą borykać się z problemami w oddawaniu moczu oraz kłopotami z potencją. Z kolei długotrwałe zażywanie środków zawierających efedrynę niekorzystnie wpływa na układ krążenia, wywołując m.in. arytmię serca czy niewydolność układu oddechowego. Paradoksalnie substancja jest stosowana przy leczeniu zakażenia dróg oddechowych – jako składnik preparatów złożonych o odpowiednim działaniu obkurczającym naczynia krwionośne przy zapaleniu błon śluzowych.

Pozostałe skutki uboczne

Inne skutki uboczne działania efedryny to:

  • bezsenność;
  • suchość w ustach;
  • nagłe zmiany ciśnienia;
  • drżenie rąk;
  • halucynacje;
  • nerwowość;
  • podniecenie;
  • zmiany skórne;
  • zmniejszenie łaknienia;
  • podwyższenie stężenia insuliny we krwi.

Ważny jest fakt, że efedryna z czasem może być w pełni tolerowana przez organizm. Nabywa on odporności przez początkowe dawki i żeby później uzyskać ten sam efekt, należy je regularnie zwiększać. Niestety może to skutkować nasileniem niepożądanych reakcji, a w konsekwencji wyniszczenia organizmu.

Jak dawkować efedrynę?

Środki z efedryną można przyjmować w kilku postaciach:

  • doustnie;
  • dożylnie;
  • donosowo;
  • domięśniowo;
  • podskórnie.

Zalecana dawka uzależniona powinna być od:

  • rodzaju leczenia;
  • jednostki choroby;
  • masy ciała;
  • wieku;
  • ewentualnych chorób współistniejących.

Doustne przyjmowanie powinno być oparte na dawkach dobowych i u osób dorosłych wynosić od 50 mg do 100 mg efedryny w postaci chlorowodorku. Z kolei efedryna półwodna powinna zawierać się w dawce 15 mg na dobę. W formie kropli do nosa substancja powinna być przyjmowana przez dorosłych w liczbie 1–3 krople do każdego otworu nosa 5 razy w ciągu doby. Podawanie efedryny domięśniowo lub podskórnie powinno uwzględniać u dorosłych 12,5 mg do 150 mg w dawkach podzielonych. Dożylnie będzie to od 2, 5 mg do 30 mg.

Efedryna – jak można ją zdobyć?

Należy pamiętać, że efedryna jako składnik preparatów w postaci roztworów do wstrzykiwań jest dostępna wyłącznie za okazaniem recepty. Aby móc sprzedawać tego rodzaju substancje jako leki, trzeba należeć do grona osób oficjalnie i legalnie prowadzących obrót produktami leczniczymi. Stosowny dokument uprawniający do nabycia środka zawierającego efedrynę można uzyskać od lekarza specjalisty lub innych osób uprawnionych do wystawiania recept.

Zobacz także:  Tabletki czy syrop – co lepsze dla dziecka?

Efedryna jest pochodną fenyloetyloaminy stosowaną jako środek zmniejszający apetyt, zwiększający uwagę czy koncentrację i ogólną wydolność organizmu, jednak znajduje także szerokie zastosowanie w lecznictwie. Należy pamiętać, że substancję tę bardzo łatwo jest przedawkować, co może bardzo niekorzystnie wpłynąć na stan organizmu.


Zobacz też:

Udostępnij

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Ratownik Medyczny