Badania

Kapnografia i kapnometria – zastosowanie diagnostyczne i ratunkowe. Jakie są normy stężenia CO2 w ludzkim organizmie?

Kapnografia i kapnometria – zastosowanie diagnostyczne i ratunkowe. Jakie są normy stężenia CO2 w ludzkim organizmie?

Kapnografia pomaga w monitorowaniu parametrów życiowych pacjenta w czasie cyklu oddechowego. Co to znaczy? Jakie ma skutki dla zdrowia chorego? Kiedy się ją stosuje? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w artykule.

Kapnografia to niezwykle ważna metoda diagnostyczna, zazwyczaj stosowana w trakcie intensywnej terapii pacjenta. Pozwala na szybką i skuteczną obserwację chorego. W efekcie pacjenci są poddawani szybszej diagnozie i stałemu monitoringowi, a co za tym idzie bardziej kompleksowej opiece. Dowiedz się więcej na temat tej metody!

Kapnografia – co to takiego?

Kapnografia zazwyczaj jest stosowana w trakcie intensywnej terapii pacjenta. Lekarz może kontrolować stan chorego za pomocą kapnografu, który monitoruje aktualne zmiany stężenia CO2 w organizmie pacjenta. Poza właściwościami alarmowymi kapnografia może uzupełniać funkcje diagnostyczne w okresie odzwyczajania pacjentów od respiratora, jednakże nie stanowi ona w pełni przekonującej metody oceny wentylacji.

Kapnometria i kapnografia

Kapnografia i kapnometria stanowią nieinwazyjny pomiar stężenia dwutlenku węgla. Wspólnie pozwalają na rejestrację zawartości CO2 w wydychanym przez chorego powietrzu. W efekcie specjaliści otrzymują dane dotyczące skuteczności wentylacji płuc oraz mogą wyciągnąć wnioski na temat jego stanu krążenia. Urządzenie, które mierzy i wyświetla aktualny stan stężenie dwutlenku węgla w organizmie pacjenta to kapnometr.

Kapnometria, zważywszy na szybkość zastosowania i niewielkie rozmiary kapnometru częściej jest stosowana w ratownictwie medycznym, np. karetkach pogotowia. Natomiast kapnografia zazwyczaj jest wykorzystywana w trakcie intensywnej terapii.

Wykorzystanie kapnografii

Zaczniemy od wyjaśnienia różnicy pomiędzy wentylacją a natlenowaniem organizmu, bowiem jest to kluczowa kwestia dla zrozumienia tematu. Wentylacja polega na usuwaniu dwutlenku węgla z tkanek organizmu w celu pozbycia się efektów ubocznych procesów metabolicznych. Natomiast natlenowanie polega na transporcie tlenu z krwią do tkanek. Kapnometr prezentuje proces wentylacji, który jest szczególnie pomocny w przypadkach:

  • resuscytacji – pozwala na potwierdzenie i monitorowanie rurki dotchawiczej i zmian w jej świetle;
  • diagnostyki – pomaga w diagnozie m.in. zatoru płuc i hipertermii złośliwej;
  • intensywnej terapii – umożliwia pomiar gazów anestetycznych obecnych w układzie oddechowym w przypadku znieczulenia za pomocą anestetyków wziewnych.
Zobacz także:  Podwyższona hemoglobina – o czym świadczy taki wynik badania?

To zaledwie kilka przypadków zastosowania metody kapnografii w trakcie leczenia pacjenta.

Normy etCO2

Dwutlenek węgla jest związany z procesami metabolicznymi, układem krążenia i wentylacją. Dzięki kapnografii istnieje możliwość kontrolowania wartości stężenia CO2 w organizmie pacjenta, co w połączeniu z innymi dostępnymi parametrami pozwala na szybszą diagnozę i ocenę stanu zdrowia chorego. Doprecyzowując, dzięki takiemu monitoringowi można określać wartości końcowo-wydechowego CO2, czyli etCO2 (eng. – end tidal carbon dioxide). Prawidłowa wartość EtCO2 zawiera się w przedziale 35–45 mmHg (ta wartość stanowi normę kapnografu).

Krzywa kapnograficzna

Lekarz odczytuje dane kapnograficzne ze specjalistycznego urządzenia kapnografu nazywanego również kapnogramem, z którego może odczytać dane prezentowane za pomocą krzywej kapnograficznej. Prawidłowa krzywa przybiera swoisty kształt przypominający prostokąt.

Kapnogram składa się z kilku elementów:

  • odcinek A–B – linia zerowa;
  • odcinek B–C – wzrost CO2 po rozpoczęciu wydechu;
  • odcinek C–D – faza plateau – kontynuacja wydechu;
  • punkt D – punkt końcowo-wydechowy, czyli najwyższe stężenie dwutlenku węgla, które pojawia się na końcu wydechu,
  • odcinek D–E – nagły spadek wartości dwutlenku węgla, tuż po rozpoczęciu wdechu. Stężenie dwutlenku węgla zaczyna się od zera, rośnie, a następnie do niego wraca.

Kapnograf – jak działa?

Kapnografy są jedną z obligatoryjnych części wyposażenia stanowiska anestezjologicznego do kontrolowania wymiany gazowej. Jego stosowanie w trakcie zabiegu pozwala na dokładniejszą diagnostykę poprzez ocenę kształtu krzywej kapnograficznej, np.:

  • zanik krzywej do zera może oznaczać awarię urządzenia, rozłączenie kapnografu, całkowitą niedrożność stosowanej rurki intubacyjnej, zatrzymanie krążenia lub intubację przełyku;
  • nagły spadek uprawdopodobnia: hipowolemię, wstrząs kardiogenny, zator tętnicy płucnej lub nieszczelność w układzie oddechowym, niecałkowitą drożność rurki dotchawiczej, nieszczelność w systemie zasysania w strumieniu bocznym;
  • powolny spadek może świadczyć o zmniejszeniu temperatury ciała, spadku pojemności minutowej serca;
  • nieustanny wzrost może oznaczać hipowentylację, hipertermię, fragmentaryczną niedrożność dróg oddechowych, absorpcję CO2 w trakcie laparoskopii przy odmie brzusznej;
  • spadek wykładniczy świadczy o znaczącej utracie krwi i spadku ciśnienia tętniczego, zatrzymaniu akcji serca, zespole małego rzutu;
  • niedyspozycja odcinka plateau może oznaczać patologie koordynacji mięśni, płytką anestezję, niewystarczającą wentylację albo blokadę mięśniowo-nerwową;
  • brak wyraźnego odcinka plateau to prawdopodobnie skurcz dolnych oskrzeli;
  • zerowanie w stadium oddechu może oznaczać sklejoną zastawkę w układzie oddechowym, nieprawidłowości w pracy pochłaniacza;
  • delikatne, małe fale na podstawowym wykresie uprawdopodobniają oscylacje kardiogenne odpowiadające skurczowej dynamice mięśnia sercowego.
Zobacz także:  Wymaz z gardła – co wykrywa i czy jest bolesny?

Podstawowe założenie pracy kapnografu oparte jest na zjawisku spektrofotometrii, czyli absorpcji promieniowania podczerwonego przez dwutlenek węgla. Przyrząd należy podłączyć do rurki intubacyjnej bądź układu respiratora. W trakcie stałej wentylacji efekt pomiaru ściśle koreluje z rzutem serca.

Kapnografia to jedno ze szczególnie istotnych narzędzi diagnostycznych w trakcie znieczulenia ogólnego pacjenta oraz intensywnej terapii. Razem z kapnometrią tworzą zgrany duet, który umożliwia lekarzom nieinwazyjny, dokładny pomiar i obserwację końcowo-wydechowego CO2. Dodatkowe korzyści płynące ze stosowania tych metod to stosunkowo niskie koszty korzystania, łatwa obsługa oraz brak ingerencji w organizm chorego.

Fot. główne: Wikipedia (Blogotron)


Zobacz też:

Udostępnij

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Ratownik Medyczny