strona główna
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
system ratownictwa medycznego
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
prawo w ratownictwie
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
elementy anatomii
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
stany zagrożenia życia
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
farmakologia w ratownictwie
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
medyczne czynności ratunkowe
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
wytyczne postępowania
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
sprzęt ratowniczy
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
artykuły
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
pierwsza pomoc przedmedyczna
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 

 

 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Na stronie
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
Zastosowanie EtCO2
 
 
< powrót do działu
 

 

 

 

 

 

 

Artykuły o tematyce ratownictwa medycznego oraz ochrony zdrowia
...............................................................................................................................................................................................................................

ZASTOSOWANIE ETCO2 W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM

Monitorowanie parametrów życiowych w dziedzinach medycyny, gdzie stan pacjenta ulega ciągłej zmianie jest niezwykle ważne. Wraz z postępem techniki do nadzoru nad chorymi wykorzystuje się rozmaite techniki, które wykraczają ponad czujną obserwację pacjenta i szybkie badanie fizykalne. Pozwala to na bardziej kompleksową opiekę, ale też zwiększa precyzję terapii i pozwala na szybsze podjęcie działań w przypadku pogorszenia stanu pacjenta. Jedną z metod stosowaną od lat zarówno w intensywnej terapii jak i coraz powszechniej w ratownictwie medycznym jest kapnometria i kapnografia. Metoda łatwa do zastosowania, tania i szeroko dostępna.

Kapnometria i kapnografia to pomiar umożliwiający rejestrację zawartości dwutlenku węgla w powietrzu wydychanym co pozwala określić w sposób nieinwazyjny skuteczność wentylacji, a także pośrednio wyciągać wnioski co do stanu układu krążenia. Precyzując to mierzenie końcowo-wydechowego CO2 (etCO2 – end tidal carbon dioxide) ilustrujące w postaci krzywej (kapnografia) lub wyświetlanych na kapnometrze wartości (kapnometria) zmian stężenia CO2 w zależności od fazy oddechu. Z powodów praktycznych kapnografia jest wykorzystywana częściej w intensywnej terapii, natomiast kapnometria ze względu na niewielkie rozmiary kapnometru i szybkość zastosowania używana jest w ratownictwie medycznym, np. w karetkach pogotowia, gdzie nie ma miejsca na dodatkowy sprzęt.

EtCo2 w resuscytacji
Kapnografia pozwala także potwierdzać i monitorować położenie rurki intubacyjnej oraz zmiany w jej świetle. Jest dobrym wykładnikiem określającym jakość prowadzonych uciśnięć klatki piersiowej podczas resuscytacji krążeniowo-oddechowej (rzut serca a wartość etCO2). Umożliwia monitorowanie częstości wentylacji pacjenta zaintubowanego (np. w celu uniknięcia hiperwentylacji i hipowentylacji) oraz poziom zwiotczenia. Przy skutecznej resuscytacji krążeniowo oddechowej dzięki pomiarowi EtCO2 można rozpoznać ROSC (powrót spontanicznego krążenia) bez potrzeby przerywania uciśnięć klatki piersiowej i jednocześnie pozwala uniknąć podania dożylnie adrenaliny w przypadku powrotu hemodynamicznie wydolnego rytmu serca. Umożliwia też rozpoznanie powrotu spontanicznego oddechu.

EtCo2 w OIM
W OIT pomiar  EtCO2 jest stosowany w diagnostyce wystąpienia zatoru płuc (pCO2 > etCO2) i hipertermii złośliwej. Kapnografia wykorzystywana jest również do pomiarów gazów anestetycznych w układzie oddechowym podczas znieczulenia z użyciem anestetyków wziewnych.

Zasada działania
Zasada działania kapnografu oparta jest na zjawisku za pomocą spektrofotometrii – absorpcji promieniowania podczerwonego przez dwutlenek węgla. Urządzenie pomiarowe podłącza się do rurki dotchawiczej lub układu respiratora. Przy stałej wentylacji minutowej wynik pomiaru ściśle koreluje z rzutem serca. Może zostać użyta zarówno w przypadku zastosowania rurki intubacyjnej jak i nagłośniowych urządzeń do udrażniania dróg oddechowych (SAD), np. maska czy rurka krtaniowa.
Kapnogram składa się z następujących faz: linia zerowa (odcinek A-B), wzrost CO2 po rozpoczęciu wydechu (odcinek B-C), kontynuacja wydechu (odcinek C-D – faza plateau), punkt końcowo-wydechowy (punkt D), czyli najwyższe stężenie dwutlenku węgla, które pojawia się na końcu wydechu (tę wartość właśnie opisuje kapnografia – wartość końcowo-wydechowego CO2) oraz gwałtowny spadek wartości CO2, zaraz po rozpoczęciu wdechu (odcinek D-E).

Prawidłowa wartość EtCO2 zawiera się w przedziale 35-45 mmHg (występują niewielkie różnice w różnym piśmiennictwie). Warto zauważyć, że wykonując kapnografię, w odróżnieniu do kapnometrii należy zwrócić uwagę przede wszystkim na krzywą, a nie pojedynczy wynik. EtCO2 u osób zdrowych odpowiada w przybliżeniu pCO2, a u chorych duże różnice z powodu zaburzenia stosunku wentylacji do perfuzji pęcherzyków płucnych. Niewielka różnica między EtCO2 a PaCO2 odzwierciedla pęcherzykową przestrzeń martwą (2-5 mmHg). W żołądku może znajdować się niewielka ilość CO2 w wyniku połykania powietrza wydechowego, ale zostanie od wypłukany w ciągu kilku oddechów, przez co nie wpłynie ostatecznie na wartość pomiaru.

Analiza i interpretacja wyników
Ocena kapnogramu zarówno w postaci wyników liczbowych jak i krzywej EtCO2 jak wspomniano powyżej pozwala uzyskać bardzo ważne informacje o stanie pacjenta. Bardziej precyzyjne jest interpretowanie wyniku z kapnografu. Ważne jest zwrócenie uwagi na dynamikę wzrostu lub spadku wartości stężenia końcowo-wydechowego dwutlenku węgla, gdyż od tego zależy właściwa diagnoza zmiany stanu chorego. Wartość EtCO2 jest wynikiem czynników, które wzajemnie na siebie wpływają: przyczyny stanu chorobowego pacjenta, wpływu mechanizmów kompensacyjnych ustroju, ingerencja personelu medycznego.

Wzrost CO2
Przyczynami stopniowego wzrostu to hipowentylacja (hiperkapnia – podwyższenie pCO2 – niedostateczna częstość oddechów, zbyt mała objętość oddechowa), nadmierna produkcja CO2 (hipertermia złośliwa, gorączka), wchłanianie CO2 z jam ciała, zwiększona aktywność metaboliczna (niektóre zatrucia), sepsa, drgawki, przełom tarczycowy. Przyczynami nagłego wzrostu są zwolnienie opaski uciskowej i podanie wodorowęglanu sodu (nagły i krótkotrwały wzrost).

Spadek CO2
Stopniowy spadek jest wynikiem hiperwentylacji (hipokapnia), spadku produkcji CO2, pogłębiającego się wstrząsu, zatoru płucnego o mniejszej rozległości, hipometabolizmu (hipotermia, skrajna niedoczynność tarczycy, ostra niewydolność kory nadnerczy – przełom nadnerczowy).

Nagły spadek CO2
Przyczynami nagłego spadku EtCO2 (wartość 0 mmHg) mogą być: zatrzymanie krążenia (brak przepływu krwi przez płuca – brak możliwości dyfundowania CO2 do pęcherzyków), rozłączenie rurki dotchawiczej, zepsucie się respiratora, intubacja przełyku, zator w krążeniu płucnym (skrzep, powietrze, tłuszcz, niski rzut minutowy serca), zepsucie się kapnografu. Wartości niskie, ale nie zerowe, np. <10 mmHg mogą świadczyć o niskiej jakości wykonywanych uciśnięć klatki piersiowej, przecieku wokół mankietu rurki dotchawiczej, częściowym rozłączeniu układu oddechowego, czy o zasysaniu powietrza.

Zmiany w krzywej
Nawiązując do krzywej kapnografii warto zwrócić uwagę na dwie zmiany w wyglądzie wykresu. Pojawienie się wgłębienia w fazie C-D świadczy o niedostatecznym zwiotczeniu pacjenta i próbie podjęcia spontanicznego oddychania przez pacjenta, tj. wykonania wdechu przed wdechem pochodzącym z respiratora oraz wydłużony/odchodzący pod mniejszym kątem B-C może informować o podwyższonym oporze w obrębie rurki intubacyjnej lub dróg oddechowych pacjenta (obturacja rurki lub oskrzeli, zagięcie rurki, rurka zbyt mała średnica).


Kapnometria i kapnografia jest nieinwazyjnym narzędziem do monitorowania stanu wentylacji pacjenta. Poprzez określenie stężenia końcowo-wydechowego dwutlenku węgla i wnikliwą obserwacją chorego można rozpoznać wiele stanów zagrożenia życia, odpowiadając błyskawicznie odpowiednimi decyzjami terapeutycznymi. Zarówno w warunkach szpitalnych, przede wszystkim na oddziałach anestezjologii i intensywnej terapii jak i zespołach ratownictwa medycznego pomiar EtCO2 jest niezwykle przydatną metodą.

Najważniejszymi atutami bez wątpienia są dostępność, relatywnie niskie koszty, brak ingerencji w organizm pacjenta i prosta obsługa.

Podsumowanie:
- EtCO2 zawiera się w przedziale 35-45 mmHg.
- Nagły spadek EtCO2 – uwaga na NZK!
- EtCO2 to mierzenie końcowo-wydechowego CO2 w postaci krzywej lub wyświetlanych na kapnometrze.
- Pozwala ocenić skuteczność wentylacji i stanu układu krążenia.
- Urządzenie  podłącza się do rurki dotchawiczej lub respiratora.
- Punkt końcowo-wydechowy (punkt D) to najwyższe stężenie dwutlenku węgla.

 

 

 

Strona głównado góry
© 2003-2019 Ratownik Medyczny | Design by JP |