Porady medyczne

Jak leczyć bezdech senny?

Jak leczyć bezdech senny?

Chrapiesz? Często odczuwasz zmęczenie mimo wystarczającej ilości snu? Masz problemy z koncentracją? Może to oznaczać, że cierpisz na bezdech senny. Dolegliwość ta, zwłaszcza pozostawiona sama sobie, może mieć bardzo poważne konsekwencje. W niniejszym tekście przybliżymy ową dolegliwość oraz przedstawimy sposoby jej leczenia.

Co to jest bezdech senny?

Bezdech, a właściwie Obturacyjny Bezdech Senny (w skrócie OBS) jest chorobą polegającą na spłyceniu lub całkowitym zatrzymaniu oddechu podczas snu w wyniku częściowej, lub całkowitej blokady dróg oddechowych. Takie bezdechy mogą się powtarzać od kilku do nawet kilkudziesięciu razy w ciągu nocy i często prowadzą do przebudzenia z wrażeniem duszenia się i trudnością złapania oddechu. Doprowadza to do niedotlenienia organizmu i w dłuższej perspektywie czasu może powodować poważne schorzenia, a nawet zagrażać życiu chorego. Niewielki procent chorych może, zamiast na OBS, cierpieć na centralny bezdech senny, czyli całkowity zanik ruchu oddechowego brzucha i klatki piersiowej w trakcie snu. Jest on wynikiem uszkodzeń struktur mózgu odpowiedzialnych za sterowanie oddechem, będących efektem np. zmian naczyniowych lub powikłań po udarze.

Pojedynczy epizod bezdechu trwa przynajmniej 10 sekund – krótsze przerwy w oddychaniu są uznawane za normalne i występują u większości zdrowych osób, zwłaszcza w fazie zasypiania.

Przyczyną obturacyjnego bezdechu sennego jest nadmierna wiotkość mięśni gardła (powodująca opadanie podniebienia miękkiego i języczka) lub wady anatomiczne górnych dróg oddechowych (np. przerost migdałków podniebiennych, wspomnianego podniebienia miękkiego czy krzywa przegroda nosowa).

Czym objawia się bezdech?

Objawy bezdechu sennego dzieli się na dwie grupy – nocne i dzienne.

Nocne objawy bezdechu to przede wszystkim:

  • Głośne chrapanie o nieregularnym przebiegu
  • Powtarzająca się potrzeba oddawania moczu
  • Nadmierna potliwość
  • Przerywany, niespokojny sen
  • Problemy z ponownym zaśnięciem
  • Zaburzenia rytmu serca lub wrażenie ucisku w klatce piersiowej
  • Wzmożona aktywność ruchowa (częste zmiany pozycji, wiercenie się itp.)
Zobacz także:  Witamina C – funkcje w organizmie, objawy niedoboru i źródła

Dzienne objawy bezdechu sennego to często:

  • Zaburzenia koncentracji i pamięci
  • Uczucie zmęczenia utrzymujące się przez większość dnia
  • Poranne bóle głowy
  • Rozdrażnienie i podobne zaburzenia emocjonalne
  • Poranna suchość w ustach lub zgaga
  • Zaburzenia libido lub impotencja

Ze względu na ich nieswoisty charakter, same objawy nie wystarczą do rozpoznania Obturacyjnego Bezdechu Sennego – postawienie takiej diagnozy wymaga wykonania specjalistycznych badań. Najpewniejszą metodą stwierdzenia OBS jest polisomnografia – badanie trwające całą noc, w trakcie którego monitorowany jest szereg parametrów pacjenta w czasie snu:

  • Tętno
  • Zawartość tlenu we krwi
  • Intensywność przepływu powietrza przez usta/nos
  • Ruchy kończyn
  • Aktywność mózgu i fazy snu – elektroencefalogram (EEG) i elektrookulogram (EOG)
  • Chrapanie

Badanie to pozwala jednoznacznie określić, czy pacjent choruje na OBS oraz rozpoznać stopień zaawansowania choroby. Niestety jego dostępność jest mocno ograniczona, a jego wykonanie wiąże się ze sporymi kosztami. W razie braku możliwości wykonania polisomnografii można skorzystać z mniej precyzyjnego badania – tzw. poligrafii. Mniejsza precyzja wynika z braku pomiaru aktywności mózgu (EEG), przez co nie jest możliwe dokładne odróżnienie OBS od innych chorób o podobnych objawach. Mimo to badanie to umożliwia zdiagnozowanie najbardziej typowych przypadków bezdechu sennego i rozpoczęcie leczenia. Dodatkową zaletą poligrafii jest możliwość przeprowadzenia jej w domu pacjenta.

Terapia Aparatem CPAP

Potencjalne skutki nieleczonego bezdechu sennego

Nieleczony OBS może prowadzić do licznych powikłań i zaostrzenia się objawów chorób współistniejących. Najczęstszymi następstwami związanymi z nieleczonym obturacyjnym bezdechem sennym są:

  • Nadciśnienie tętnicze (rozwija się u ponad połowy chorych)
  • Niewydolność serca
  • Choroba niedokrwienna serca
  • Zawał serca – OBS zwiększa ryzyko nawet 2- do 4-krotnie
  • Napady przemijającego niedokrwienia mózgu i udary
  • Zaburzenia funkcji poznawczych
  • Zaburzenia emocjonalne, w tym depresja
  • Nadciśnienie płucne
  • Refluks żołądka/przełyku
  • Większe ryzyko wypadków komunikacyjnych – nawet o 2-7 razy
  • Zespół metaboliczny
  • Nietolerancja glukozy/cukrzyca typu 2

Nieleczony OBS może nawet prowadzić do nagłej śmierci, jeśli dojdzie do powikłań natury sercowo-naczyniowej.

Zobacz także:  Karboksyterapia - dla kogo jest ten zabieg?

Jak można leczyć bezdech senny?

Sposób leczenia bezdechu sennego zależy od postaci choroby i towarzyszących jej objawów dziennych.

Podstawową metodą przy lekkiej postaci OBS jest zmiana stylu życia. Zmiana nawyków może także pomóc w łagodzeniu objawów bezdechu sennego w umiarkowanej i ciężkiej postaci. W ramach tej metody chory powinien:

  • Dbać o właściwą masę ciała
  • Prowadzić aktywny tryb życia lub przynajmniej dbać o regularny wysiłek fizyczny w ciągu tygodnia
  • Dbać o higienę snu – przede wszystkim kłaść się spać i wstawać o stałych porach
  • Ograniczyć lub najlepiej rzucić palenie papierosów
  • Unikać spożywania alkoholu w godzinach wieczornych (nawet w małych ilościach)
  • W niektórych przypadkach pomaga również zmiana pozycji spania na boczną – w wyrobieniu takiego nawyku pomaga np. wszycie piłki tenisowej w plecy pidżamy, między łopatkami

W każdym przypadku obturacyjnego bezdechu sennego należy unikać środków mających likwidować chrapanie – tabletek, maści czy aerozoli do nosa. Zdarza się, że pod tym sloganem sprzedaje się leki obkurczające śluzówkę nosa, których dłuższe stosowanie może ją trwale uszkodzić oraz powodować uzależnienie.

Przy średnim i ciężkim stopniu zaawansowania choroby najlepsze efekty daje leczenie za pomocą aparatu CPAP (Continous Positive Airway Pressure). Wspomaga on oddychanie poprzez utrzymywanie stałego dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych zapobiegającego wiotczeniu mięśni gardło-nosa. Powietrze z aparatu jest dostarczane za pomocą specjalnej maski (może ona mieć różną postać – zakładaną tylko na nos, tylko na usta lub na oba) – spanie w niej wymaga pewnego przyzwyczajenia. Na początku może też przeszkadzać dźwięk wydawany przez aparat, ale również do niego można się przyzwyczaić. Aparat CPAP zapewnia stałą drożność dróg oddechowych podczas snu i właściwie całkowicie likwiduje obturacyjny bezdech senny, o ile nie wynikał on z wad anatomicznych. Trzeba jednak mieć świadomość, że należy go używać przez długi czas, często do końca życia.

Zobacz także:  Jak wygląda pierwsza wizyta u ortodonty? Odpowiadamy
Ortodontyczny Aparat Napinający Mięśnie Gardła

U osób z wadami anatomicznymi lub nietolerujących leczenia CPAP, a cierpiących na lekki lub umiarkowanie ciężki OBS można stosować specjalne aparaty ortodontyczne zakładane na noc. Pozwalają one na nieznaczne wysunięcie żuchwy względem górnej szczęki, zapewniając napięcie mięśni gardła w trakcie snu i swobodny przepływ powietrza przez drogi oddechowe. Osoby z poważnymi wadami anatomicznymi mogą też zostać skierowane na zabieg chirurgiczny.

Istnieją też inne metody leczenia bezdechu, np. za pomocą aparatów wytwarzających podciśnienie w jamie ustnej i dodatnie ciśnienie w jamie nosowej czy stymulujących nerw podjęzykowy. Odpowiednią dla danego przypadku metodę leczenia dobierze lekarz specjalista laryngolog.

Bezdech senny – podsumowanie

W Polsce bezdech w czasie snu dotyka ok. 11,2% populacji mężczyzn i 3,4% kobiet. Dolegliwość ta występuje głównie u osób dorosłych, zwłaszcza po 40. roku życia – szacuje się, że cierpi na nią nawet ponad 1/4 mężczyzn w tej grupie wiekowej. Bezdech senny nie jest łatwy do zdiagnozowania ze względu na nieswoistość większości objawów – jedyną pewną metodą jest całonocne badanie zwane polisomnografią. Po stwierdzeniu tej choroby i ocenie stopnia jej zaawansowania lekarz specjalista przepisze pacjentowi odpowiednią metodę leczenia. W przypadkach średnio ciężkich i ciężkich będzie to najczęściej terapia CPAP.


Zobacz też:

Udostępnij

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.