strona główna
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
system ratownictwa medycznego
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
prawo w ratownictwie
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
elementy anatomii
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
stany zagrożenia życia
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
farmakologia w ratownictwie
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
medyczne czynności ratunkowe
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
wytyczne postępowania
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
sprzęt ratowniczy
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
artykuły
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
pierwsza pomoc przedmedyczna
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 

 

 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Na stronie
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
Postępowanie z osobą
z podejrzeniem lub zaburzeniami psychicznymi
 
 
< powrót do działu
 

 

 

 

 

 

 

Artykuły o tematyce ratownictwa medycznego oraz ochrony zdrowia
...............................................................................................................................................................................................................................

POSTĘPOWANIE Z OSOBĄ Z PODEJRZENIEM LUB ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI

 

W większość z nas obawia się trzech grup pacjentów. Pierwsza z nich to dzieci – czasami ich stan jest zaskakujący i niezwykle dynamiczny. Druga grupa – to kobiety ciężarne, na stan których nie zawsze mamy wpływ, a nasze możliwości poza szpitalem są niewielkie. Kolejną grupę pacjentów stanowią osoby z zaburzeniami psychicznymi.

Czy zaburzenie psychiczne = choroba psychiczna? Zaburzenie psychiczne, według Ustawy o zdrowiu psychicznym, odnosi się do osoby:
•  chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne),
•  upośledzonej umysłowo,
•  wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zalicza się do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form  pomocy  i  opieki  niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym. Jak dowiedzieć się o chorobie lub zaburzeniach pacjenta? W wywiadzie podstawowym źródłem informacji jest sam pacjent, który chcąc współpracować z ZRM, może odpowiadać na pytania i udzielać informacji na temat swojej przeszłości chorobowej i aktualnego stanu zdrowotnego. Często zdarzają się jednak sytuacje, gdy pacjent nie chce współpracować. Wtedy możemy dokonać analizy dokumentacji medycznej pacjenta i stosowanych leków. Niektórzy chorzy zaprzeczają leczeniu psychiatrycznemu. W związku z tym niszczą lub chowają dokumentację medyczną i leki. Wówczas możemy zebrać wywiad od rodziny pacjenta i jego otoczenia (sąsiadów, współpracowników, współmieszkańców, pomocy społecznej, personelu medycznego i opiekuńczego itp.).

Wskazania do konsultacji psychiatrycznej i/lub podjęcia ewentualnej hospitalizacji to np.:
•  kryzys psychiczny (np.: depresja, zaburzenia lękowe, napady panicznego lęku)
•  diagnozowane zaburzenia psychiczne (nasilenie objawów);
•  zaburzenia psychotyczne, zwłaszcza ostre  psychozy;
•  silne zaburzenia nerwicowe;
•  silne zaburzenia depresyjne;
•  zaburzenia lękowe;
•  zaburzenia odżywiania;
•  majaczenie;
•  myśli samobójcze, autodestrukcyjne;
•  próby samobójcze;
•  zachowania agresywne wobec innych i/lub otoczenia;
•  autoagresja;
•  stan silnego pobudzenia psychoruchowego;
•  złośliwy zespół poneuroleptyczny – ZZN;
•  zespół serotoninowy.

Wskazania do hospitalizacji w trybie pilnym
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego zawiera dwa tryby przyjęcia osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo do szpitala psychiatrycznego: dobrowolnie, za jej pisemną zgodą – na podstawie art. 22 – oraz przymusowo – na podstawie art. 21, 23­32.

Do  szpitala  psychiatrycznego  przyjmowane są osoby bez ich zgody w sytuacjach, gdy:
•  ich zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych mogą zagrażać bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób,
•  ich dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że nieprzyjęcie do szpitala spowoduje znaczne pogorszenie ich stanu zdrowia psychicznego lub nie są zdolne do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a pobyt w szpitalu rokuje poprawę stanu.

Wobec osób małoletnich lub całkowicie ubezwłasnowolnionych w sytuacji braku zgody prawnego opiekuna stosuje się także wyżej wymienione przepisy. Ustawa zawiera dwa tryby przyjęcia osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo do domu pomocy społecznej: dobrowolnie – na podstawie art. 38 – i przymusowo – na podstawie art. 39.

Środki przymusu bezpośredniego
Podstawą prawną do zastosowania przymusu bezpośredniego wobec pacjenta są:
•  Ustawa z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz.U. 2013 r., poz. 628);
•  Ustawa z dnia 15 września 2011 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. 2011 r. poz. 1376) głównie art. 18;
•  Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie sposobu stosowania i dokumentowania zastosowania przymusu bezpośredniego oraz dokonywania oceny zasadności jego zastosowania.

Środki przymusu bezpośredniego mogą zastosować: funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego; funkcjonariusze Agencji Wywiadu; funkcjonariusze Biura Ochrony Rządu; funkcjonariusze celni; funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego; inspektorzy i pracownicy kontroli skarbowej; strażnicy Państwowej Straży Łowieckiej; strażnicy Państwowej Straży Rybackiej; funkcjonariusze policji; funkcjonariusze  i  żołnierze  Służby Kontrwywiadu Wojskowego; funkcjonariusze Służby Więziennej; funkcjonariusze i żołnierze Służby Wywiadu Wojskowego; strażnicy straży gminnych (miejskich); funkcjonariusze Straży Granicznej; strażnicy Straży Leśnej; strażnicy Straży Marszałkowskiej; funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei; funkcjonariusze Straży Parku; żołnierze Żandarmerii Wojskowej lub wojskowych organów porządkowych; pracownicy ochrony uprawnieni do użycia lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego lub broni palnej na podstawie przepisów Ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz.U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221, z późn. zm. 2); inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Uprawnieni do używania lub wykorzystywania środków przymusu bezpośredniego są członkowie służby porządkowej, o których mowa w Ustawie z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 611). Na podstawie art. 18 Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego przymus bezpośredni wobec osób z zaburzeniami psychicznymi można zastosować tylko wtedy, gdy inne artykuły to regulują lub osoby te:
- dopuszczają  się  zamachu  przeciwko: życiu lub zdrowiu własnemu lub innej osoby lub bezpieczeństwu powszechnemu;
- w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące się w ich otoczeniu;
- poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej lub jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.

Przed zastosowaniem środka przymusu bezpośredniego należy uprzedzić o tym osobę, wobec której środek ma być podjęty, oraz dokonać manifestacji siły. Z praktyki wiem, że w wielu przypadkach przedstawienie podstaw prawnych i poinformowanie pacjenta o możliwości zastosowaniu wobec niego środków przymusu wystarcza do podjęcia współpracy z ZRM.

Przy wyborze środka przymusu bezpośredniego należy wybrać środek możliwie dla tej osoby najmniej uciążliwy, a przy stosowaniu przymusu należy zachować szczególną ostrożność i dbałość o dobro tej osoby. W opisywanych przypadkach jednostki Systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, policja oraz Państwowa Straż Pożarna są zobowiązane do udzielania lekarzowi,  pielęgniarce lub kierującemu akcją medycznych czynności ratunkowych pomocy na ich żądanie. Szkoda tylko, że ustawa nie przewiduje współpracy z innymi podmiotami mogącymi zastosować ŚPB „na żądanie” (np.: koncerty, imprezy sportowe i masowe, wspólne interwencje Opieki Społecznej i Straży Miejskiej). W tych przypadkach mamy ograniczoną możliwość współpracy z policją czy PSP, lecz na miejscu są np. służby ochrony czy też inne służby mundurowe, które, nie widząc własnych przesłanek do zastosowania ŚPB, nie chcą go stosować.

Tryb postępowania policji
Środków przymusu bezpośredniego można użyć po uprzednim bezskutecznym wezwaniu osoby do zachowania się zgodnie z prawem oraz po uprzedzeniu jej o zamiarze użycia tych środków. W przypadku gdy występuje bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub wolności policjanta lub innej osoby, odstępuje się od wezwania osoby do zachowania zgodnego z prawem oraz uprzedzenia jej o zamiarze użycia środków przymusu bezpośredniego.

Katalog środków przymusu bezpośredniego:
1. Siła fizyczna w postaci technik: transportowych, obronnych, ataku i obezwładniania;
2. Kajdanki: zakładane na ręce, na nogi i zespolone;
3. Kaftan bezpieczeństwa;
4. Pasy obezwładniające;
5. Siatka obezwładniająca;
6. Kask bezpieczeństwa;
7. Pałka służbowa;
8. Wodne środki obezwładniające;
9. Pies służbowy;
10. Pociski niepenetrujące;
11. Chemiczne środki obezwładniające;
12. Przedmioty obezwładniające za pomocą energii elektrycznej;
13. Kolczatka drogowa;
14. Pojazdy służbowe;
15. Środki przeznaczone do pokonywania zamknięć budowlanych i innych przeszkód, w tym materiały wybuchowe;
16. Środki pirotechniczne o właściwościach ogłuszających i olśniewających.

W celu zapobieżenia ucieczce osoby ujętej, doprowadzanej, zatrzymanej lub osoby pozbawionej wolności, a także w celu zapobieżenia objawom agresji lub autoagresji tych osób policjant może użyć prewencyjnie środków przymusu bezpośredniego w postaci: siły fizycznej w postaci technik transportowych; kajdanek; kaftana bezpieczeństwa; pasa obezwładniającego; kasku bezpieczeństwa.  Wyjątkami  są:  kobiety w widocznej ciąży, osoby, których wygląd wskazuje na wiek niższy niż 13 lat oraz osoby o widocznej niepełnosprawności, wobec których policjant może użyć wyłącznie siły fizycznej w postaci technik obezwładniania. Natomiast w przypadku odparcia bezpośredniego zamachu na życie, zdrowie policjanta lub innej osoby można użyć innych niż siły fizycznej środków przymusu bezpośredniego lub broni palnej.

Dokumentacja i procedury
Kierownik zespołu ratownictwa medycznego odnotowuje fakt zastosowania środków przymusu bezpośredniego w karcie medycznych czynności ratunkowych oraz wypełnia załącznik nr 4 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie sposobu stosowania i dokumentowania zastosowania przymusu bezpośredniego oraz dokonywania oceny zasadności jego zastosowania. Załącznik niezwłocznie przedkłada dysponentowi ZRM. Dysponent zespołu ratownictwa medycznego dokonuje analizy i oceny przypadku oraz zasadności zastosowania przymusu i przekazuje kartę do oceny przez upoważnionego przez marszałka województwa lekarza specjalisty w dziedzinie psychiatrii. Zdarzają się również przypadki współpracy ZRM z innymi służbami w celu doprowadzenia na konsultację psychiatryczną, obserwację lub leczenie, np. na polecenie prokuratora lub sądu bądź wyrokiem sądu.

Różnicowanie zaburzeń zachowania
Bardzo często możemy obserwować „dziwne” – nietypowe – zachowanie u pacjentów, u których nie jest stwierdzona choroba psychiczna, a zachowanie to może być spowodowane chorobami i zaburzeniami takimi, jak np.:
•  cukrzyca – hiperglikemia, hipoglikemia;
•  niewydolność i zaburzenia pracy wątroby;
•  niewydolność i zaburzenia pracy nerek;
•  zaburzenia pracy trzustki;
•  guzy OUN;
•  krwawienie podpajęczynówkowe oraz krwiaki wewnątrzczaszkowe;
•  zaburzenia pracy tarczycy – niedoczynność/nadczynność tarczycy;
•  infekcje: układu moczowego, układu oddechowego, układu krążenia, obwodowego i centralnego układu nerwowego, np. zapalenie opon mózgowo­rdzeniowych, mózgu;
•  zaburzenia elektrolitowe – hipokaliemia, hipokalcemia;
•  ostre i przewlekłe niedotlenienia (np. w przebiegu POChP);
•  intoksykacja alkoholowa;
•  zespoły odstawienia alkoholu i odstawienia środków odurzających oraz leków;
•  intoksykacja kokainowa;
•  intoksykacja amfetaminowa;
•  psychozy steroidowe.

Postępowanie z pacjentem agresywnym, po użyciu środków psychoaktywnych i alkoholu
Do głównych substancji stosowanych przez pacjentów agresywnych zalicza się: alkohol, leki, narkotyki (znane), substancje odurzające „dopalacze” (nieznane), rośliny, rozpuszczalniki i inne substancje, różne kombinacje wyżej wymienionych. W takich przypadkach należy wykonać diagnostykę w SOR w celu wykluczenia wyżej wymienionych stanów i analizy jakościowych zmian świadomości. Jednym z niewielu parametrów, który możemy opomiarować poza szpitalem, jest stężenie glukozy. Często parametr ten jest pomijany. A szkoda, bo może nam pomóc wyjaśnić stan pacjenta na miejscu wezwania i wdrożyć odpowiednie procedury lecznicze. W ostatnich latach problematyczne stało się postępowanie z pacjentami po zastosowaniu tzn. dopalaczy. Zachowanie tych pacjentów ewidentnie odbiega od normy, a diagnostyka toksykologiczna nie wykazuje zastosowania znanych środków odurzających (leki, znane narkotyki, alkohol). Wielokrotnie zadajemy sobie pytanie: przewozić pacjenta do SOR­u w celu diagnostyki czy też bezpośrednio do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego? Doskonałą sytuacją są szpitale, w strukturach których są szpitalne oddziały ratunkowe i oddziały psychiatryczne.

Na podstawie § 9 omawianego Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28.06.2012 r. osobie z zaburzeniami psychicznymi, wobec której jest stosowany przymus bezpośredni w formie unieruchomienia lub izolacji, należy odebrać przedmioty, które mogą być niebezpieczne dla życia lub zdrowia tej osoby albo innych osób, w szczególności: przedmioty ostre, okulary, protezy zębowe, pas, szelki, sznurowadła i źródła ognia. Przepisy niestety nie określają postępowania z pacjentem zabieranym z domu czy też „z ulicy”, który jest pobudzony, często agresywny, wobec którego nie zastosowano ŚPB, a w jego posiadaniu mogą być przedmioty niebezpieczne.

PAMIĘTAJ
1.  Jeśli jest to możliwe, zbierz wywiad, zanim rozpoczniesz wizytę.
2.  Staraj się być obiektywny i bezstronny.
3.  Wysłuchaj pacjenta, następnie rodziny/otoczenia.
4.  Zadbaj o odpowiednie warunki do rozmowy (cisza, spokój, czasami zmiana środowiska).
5.  Zabezpiecz niebezpieczne przedmioty w otoczeniu.
6.  Nie zostawiaj pacjenta samego w pomieszczeniu czy też w toalecie.
7.  Prowadząc pacjenta, idź zawsze za nim.
8.  Uprzedź pacjenta, w jakim celu wykonujesz czynności.
9.  Przed pacyfikacją pacjenta poinformuj go o podjęciu przymusu bezpośredniego.
10. Ustal  plan  działania  i  podział  obowiązków.
11. Sprawdź  sprzęt  i  jego  dopasowanie do pacjenta.

 

 

 

Strona głównado góry
© 2003-2019 Ratownik Medyczny | Design by JP |